Tek Kullanımlık Eldiven Terimleri Sözlüğü

Malzeme terimleri nelerdir?

Malzeme adı seçimin başlangıç noktasıdır; renk ya da pudra durumu malzemeyi anlatmaz. Beş malzeme ve iki katkı terimi:

Nitril (NBR)

Nitril bütadien kauçuğu; doğal kauçuk proteini içermeyen sentetik malzeme. Yağ ve delinmeye karşı direnci lateks ve vinilden yüksektir, bu yüzden sağlık, gıda, temizlik ve sanayide en yaygın tek kullanımlık eldiven malzemesidir. Bkz. nitril eldiven.

Lateks (NR)

Doğal kauçuk (natural rubber). En esnek ve en hassas dokunma veren malzemedir; buna karşılık doğal kauçuk proteinleri duyarlı kişilerde alerjiye yol açabilir. Pudralı ve pudrasız (klorlanmış) biçimleri vardır; bkz. lateks eldiven.

Vinil (PVC)

Polivinil klorür esaslı, çoğunlukla şeffaf ve pudrasız eldiven. Esnekliği ve delinme direnci nitrilden düşük, birim maliyeti daha uygundur; market, paketleme ve kısa süreli düşük riskli işlerde kullanılır. Bkz. vinil eldiven.

TPE

Termoplastik elastomer. Filmden dikişsiz kalıplanan, esnek, pudrasız ve şeffaf eldiven; PE poşetten daha iyi oturur, vinilden daha esnektir. Gıda servisi gibi sık değiştirilen kısa işlerde tercih edilir; bkz. TPE eldiven.

PE / CPE (poşet eldiven)

Polietilen ya da klorlu polietilen filmden kaynakla kesilen, tek beden ve bol kalıplı eldiven. Birim maliyeti en düşük seçenektir; self-servis ve saniyelik temas için uygundur, uzun süreli işlere uymaz. Bkz. poşet eldiven.

Hızlandırıcı (accelerator)

Kauçuğun vulkanizasyonunu (kürlenmesini) hızlandıran kimyasallar: tiuramlar, karbamatlar, merkaptobenzotiazol (MBT). Eldivende kalan hızlandırıcı kalıntısı bazı kullanıcılarda gecikmiş tipte (Tip IV) temas dermatitine yol açabilir; bkz. lateks alerjisi rehberi.

Hızlandırıcısız nitril

Tiuram, karbamat ve MBT gibi geleneksel hızlandırıcılar kullanılmadan üretilen nitril eldiven. Tip IV hassasiyeti olan kullanıcılar için üreticilerin sunduğu bir seçenektir; her markada bulunmaz, teklif notunda ayrıca istenmelidir.

Ölçü ve kalınlık terimleri ne anlatır?

Gramaj, mil ve mikron sık karıştırılır. Aşağıdaki terimler föydeki sayıların hangi büyüklüğü ölçtüğünü ayırır:

Gramaj

Bir adet eldivenin gram cinsinden kütlesi. Beden büyüdükçe ve manşet uzadıkça artar; bu yüzden yalnız aynı beden üzerinden karşılaştırılır. Kalınlığın kendisini değil, malzeme miktarını anlatır; bkz. gramaj rehberi.

Et kalınlığı

Eldiven duvarının belirli bir noktadaki (avuç, parmak ucu, manşet) kalınlığı. Milimetre, mikron veya mil ile yazılır. Föyde tek kat mı çift kat mı ölçüldüğü belirtilir; farklı bölge ve kat sayıları doğrudan karşılaştırılmaz.

Mil

İnçin binde biri (1 mil = 0,0254 mm = 25,4 mikron). Amerikan kökenli föylerde kalınlık birimi olarak kullanılır; “4 mil” ifadesi yaklaşık 0,10 mm demektir. Gram ile karıştırılmamalıdır.

Mikron (µm)

Milimetrenin binde biri. Avrupa föylerinde et kalınlığı çoğunlukla mikron ya da milimetre ile verilir; 100 µm = 0,10 mm. Çevrim tablosu gramaj rehberinde bulunur.

Boy (240 / 300 mm)

Parmak ucundan manşet kenarına eldivenin toplam uzunluğu. Muayene eldivenlerinde yaygın boy 240 mm civarıdır; uzun manşetli (uzun konçlu) modeller 300 mm ve üzeri boyla sıçrama riskinde bileği örter. Değer üretici föyünde bedene göre verilir.

Beden

XS, S, M, L, XL (bazen XXL) harfleriyle anılan ölçü. Avuç genişliği veya çevresiyle seçilir; aynı harf markadan markaya farklı oturur. Kutu içi adet bazı serilerde XL bedende düşebilir; bkz. beden rehberi.

Manşet

Eldivenin bileği saran uç bölümü. Standart manşet bileği örter; uzun manşet önkola uzanır ve sıçramada sızmayı azaltır. Manşet uzunluğu boy ölçüsünün içindedir, ayrıca belirtilir.

Bilek bileziği (beaded cuff)

Manşet kenarının kıvrılarak kalınlaştırılmış hali. Giyerken yırtılmayı azaltır, eldivenin bilekten kaymasını önler ve çıkarırken tutma noktası sağlar. Çoğu muayene eldiveninde standarttır.

Uzun konçlu

Konç, eldivenin bilekten yukarı uzanan kısmıdır; uzun konçlu eldiven, standart 240 mm boyun üzerinde manşetle önkolu örter. Laboratuvar, temizlik ve veteriner işlerinde tercih edilir; ürün adında “long cuff” ya da “uzun konç” geçer.

Yüzey ve giyim terimleri hangi farkı anlatır?

Pudra, klorlama ve doku, eldivenin nasıl giyildiğini ve nasıl tuttuğunu belirler; malzeme adını değiştirmez:

Pudralı

İç yüzeyinde giymeyi kolaylaştıran nişasta bazlı pudra bulunan eldiven; günümüzde ağırlıkla lateks modellerde görülür. Pudra transferi nedeniyle sağlık ve gıdada tercih edilmez; bkz. pudralı eldiven.

Pudrasız

Pudra yerine klorlama veya polimer kaplama ile giyim kolaylığı kazandırılmış eldiven. Nitril ve vinil ağırlıkla, TPE ve PE her zaman pudrasızdır. Pudrasız olmak steril ya da alerjisiz olmak anlamına gelmez; bkz. pudrasız eldiven.

Klorlama

Eldiven yüzeyinin klor çözeltisiyle işlenerek yapışkanlığının azaltılması. Pudrasız lateks ve nitril üretiminde kullanılır; lateks eldivende ekstrakte edilebilir protein miktarını da düşürebilir. İşlem yüzey hissini ve rengi hafif değiştirebilir.

Polimer kaplama

Eldivenin iç yüzeyine ince bir polimer film uygulanarak kayganlık kazandırılması. Klorlamaya alternatif pudrasız giyim yöntemidir; terli elde giyimi kolaylaştırır. Föyde “polymer coated” ya da “inner coating” olarak geçer.

Tekstür / dokulu parmak ucu

Kavramayı artırmak için yüzeye verilen doku. “Parmak ucu dokulu” yalnız parmak uçlarını, “tam dokulu” bütün yüzeyi kapsar. Islak ve kaygan nesnelerde (cam, alet, makine) tutuşu iyileştirir; kalınlığı anlatmaz.

Elmas doku

Avuç ve parmak yüzeyine kabartma biçiminde verilen elmas (baklava) desen. Yağlı ve ıslak parçada kavrama sağlar; ekstra kalın oto servis ve sanayi modellerinde yaygındır. Bkz. turuncu nitril eldiven.

Ambidekstr

Sağ ve sol ele ayrım yapmadan giyilebilen kalıp. Tek kullanımlık muayene eldivenlerinin tamamına yakını ambidekstrdir; kutudan sırayla alınır, çift olarak paketlenmez. 100’lü kutu 50 çift demektir.

Kalıp (former)

Eldivenin üzerinde şekillendirildiği seramik el formu. Kalıbın parmak uzunluğu ve avuç genişliği, aynı beden harfinin markadan markaya farklı oturmasının ana nedenidir. Kalıp değişirse ele oturuş değişir.

Ambalaj ve sipariş terimleri nasıl okunur?

Teklif karşılaştırmasında en çok hata kutu ve koli düzeninden çıkar; adet üzerinden hesap yapın:

Kutu

Eldivenin dağıtıldığı birincil ambalaj; standart kalınlıkta çoğunlukla 100 adet, ekstra kalın modellerde 50 adet içerir. Kutu içi adet seriye ve bedene göre değişir, toplam eldiven sayısı kutu etiketinden okunur.

Koli

Kutuların taşıma birimi; markaya ve seriye göre 10 veya 20 kutu içerir. “1 koli” tek başına miktar bildirmez; talebi kutu sayısı ya da toplam adet ile yazın. Hesap için kutu ve koli rehberi.

Dispenser

Kutunun duvara veya tezgâha sabitlenmesini sağlayan tutucu; tek elle eldiven alınmasını kolaylaştırır ve kutunun kirlenmesini azaltır. Kutu boyutlarıyla uyumlu olmalıdır, ambalaj bilgisi teklif notunda sorulabilir.

Parti / lot numarası

Aynı üretim çevriminde üretilen eldivenlerin ortak kimliği; kutu üzerinde “LOT” olarak yazar. Şikâyet, geri çağırma ve kalite izlemede parti numarası esastır; satın alma kaydında saklanmalıdır.

Son kullanma tarihi

Üreticinin raf ömrü çalışmasına dayanarak kutuya bastığı tarih; bu tarihten sonra malzeme özelliklerinin korunacağı beyan edilmez. Depoda ilk giren ilk çıkar düzeni uygulanır; bkz. raf ömrü rehberi.

Raf ömrü

Doğru saklama koşullarında eldivenin özelliklerini koruduğu beyan edilen süre; tıbbi eldivende EN 455-4 çerçevesinde belirlenir. Isı, ışık, ozon ve nem raf ömrünü kısaltır.

Kalite ve belge terimleri neyi garanti eder, neyi etmez?

AQL bir örnekleme ölçütüdür, CE bir beyan işaretidir; hiçbiri her eldivenin kusursuz olduğunu söylemez:

AQL

Kabul edilebilir kalite seviyesi: bir partiden alınan örnekte kusur kabulünü belirleyen istatistiksel ölçüt. Muayene eldiveninde delik testi için AQL 1.5 yaygın gerekliliktir; “her 100 eldivenden 1,5’i deliktir” anlamına gelmez. Bkz. AQL nedir.

Mikro delik (pinhole)

Gözle görülmeyen küçük delik. EN 455-1 su sızdırma testinde eldiven suyla doldurulur ve sızdırma gözlenir; örnekteki sızdıran eldiven sayısı AQL kabul sayısını aşarsa parti reddedilir.

Muayene eldiveni

Hasta muayenesi için tıbbi cihaz olarak arz edilen, kutuda nonsteril sunulan tek kullanımlık eldiven. Ambalajda “examination glove” ibaresi, CE işareti ve Türkiye’de ÜTS kaydı aranır. Bkz. muayene eldiveni.

Nonsteril / steril

Nonsteril eldiven kutuda toplu sunulur ve muayene, bakım, gıda gibi işlerde kullanılır. Steril eldiven çift halinde ayrı paketlenir, cerrahi ve steril alan işlemleri içindir; bu sitenin kapsamı dışındadır.

Genel amaçlı

Tıbbi cihaz ya da KKD beyanı olmadan “çok amaçlı” olarak arz edilen eldiven. Malzemesi muayene eldiveniyle aynı olabilir, ancak belge kapsamı farklıdır; muayene ihtiyacı varsa ürün adına ve belgesine bakılır.

Gıda temas beyanı

Üreticinin, ürünün gıdayla temasa uygun olduğunu 1935/2004 çerçevesinde beyan etmesi; ambalajda kadeh-çatal simgesiyle gösterilir. Beyan modele aittir, markanın bütün renklerine genellenmez. Bkz. gıda eldiveni.

Uygunluk beyanı (DoC)

Üreticinin ürünün ilgili AB mevzuatına uygunluğunu üstlendiği imzalı belge. CE işaretinin arkasındaki belgedir; sertifika değil, üretici beyanıdır. Teklif aşamasında model bazında istenebilir.

Teknik föy (TDS)

Malzeme, boy, et kalınlığı, gramaj, beden, kutu ve koli düzeni, AQL ve ilgili standartları listeleyen üretici belgesi. Karşılaştırma yalnız föydeki ölçüm koşulları (beden, bölge, kat sayısı) aynıysa anlamlıdır.

CE işareti

Ürünün ilgili AB mevzuatına (tıbbi cihaz ya da KKD) uygunluğunu üreticinin beyan ettiğini gösteren işaret. Kalite derecesi ya da sertifika numarası değildir; hangi mevzuat kapsamında verildiği uygunluk beyanından okunur.

Standart ve mevzuat kısaltmaları nelerdir?

Standart metinleri ücretlidir; buradaki tanımlar kapsam ve başlık düzeyinde, kamuya açık künyelerden yazılmıştır. Hangi standardın hangi işe ait olduğu standartlar rehberinde anlatılır:

EN 455

Tek kullanımlık tıbbi eldiven standart serisi. Dört bölümü vardır: delik (AQL), fiziksel özellikler, biyolojik değerlendirme ve raf ömrü. Ayrıntı standartlar rehberinde.

EN ISO 374

Kimyasal ve mikroorganizmalara karşı koruyucu eldiven standardı; KKD kapsamındadır. Tek kullanımlık muayene eldiveni sıçrama koruması sağlar, EN ISO 374 sınıfı kimyasal eldivenin yerine geçmez.

EN 1186 / 1935/2004

EN 1186, gıdayla temas eden plastik malzemelerde toplam migrasyon test yöntemlerini tanımlar; (AT) 1935/2004 ise gıda temas malzemelerinin çerçeve tüzüğüdür. Gıda temas beyanı bu çerçeveye dayanır.

ASTM D6319

Nitril muayene eldiveni için Amerikan şartnamesi: boyut, delik, kopma dayanımı, uzama ve pudra sınırı. Amerika kökenli föylerde EN 455 yerine bu standart görülür; iki sistem birebir eş değildir.

MDR (2017/745)

AB tıbbi cihaz tüzüğü. Muayene eldiveni bu tüzük kapsamında tıbbi cihaz olarak arz edilir; “MDR” ibaresi bazı Türk markalarında muayene serisini genel amaçlı seriden ayırmak için ürün adında kullanılır.

KKD (2016/425)

AB kişisel koruyucu donanım tüzüğü. Kimyasal ya da mikroorganizma koruması iddia eden eldivenler bu kapsamdadır; tek kullanımlık genel amaçlı eldivenler de KKD olarak arz edilebilir. Tıbbi cihaz kapsamından ayrıdır.

ÜTS

Ürün Takip Sistemi: Türkiye’de tıbbi cihazların kayıt ve takip sistemi. Muayene eldiveninin Türkiye’de tıbbi cihaz olarak arzı için ÜTS kaydı aranır; kayıt bilgisi teklif aşamasında model bazında sorulur.

TİTCK

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu; tıbbi cihaz mevzuatını uygulayan ve ÜTS’yi işleten kurum. Bu site kurumun adını ve genel çerçeveyi anar, madde numarası ya da belge yorumu vermez.

Terimlerin kaynağı ne?

Tanımlar üretici teknik föyleri, standart künyeleri ve resmî kurum sayfalarından derlenmiştir; standart metinlerinin kendisi alıntılanmamıştır. Aşağıdaki kaynaklar sözlükte anılan standart ve kurumların künyeleridir.

Kaynak: BSI: BS EN 455 serisi künyesi (tek kullanımlık tıbbi eldivenler) ↗

Kaynak: ISO 374-1:2016 künyesi: kimyasal ve mikroorganizmalara karşı koruyucu eldiven ↗

Kaynak: ASTM D6319: nitril muayene eldiveni şartnamesi ↗

Kaynak: EUR-Lex: (AT) 1935/2004 gıda ile temas eden madde ve malzemeler tüzüğü ↗

Kaynak: Ansell: AQL açıklaması ↗

Kaynak: ÜTS — Ürün Takip Sistemi ↗

Sözlükten teklife

Talebinizi terimlerle yazarsanız teklif karşılaştırılabilir gelir: malzeme + renk + kalınlık (gramaj ya da mikron) + beden dağılımı + kutu içi adet + gerekli belge (muayene sınıfı, gıda temas beyanı). Formda not alanı bunun içindir: toptan eldiven teklifi.

Sık sorulanlar

İlgili modeller

Bu rehberde anlatılan nitelikleri künyesinde görebileceğiniz modeller:

• Dolphin Pudrasız Mavi Nitril Muayene Eldiveni — Nitril, mavi, 100’lü kutu
• Beybi Pudralı Lateks Muayene Eldiveni — Lateks, beyaz, 10’lü kutu
• Beybi Vinil Pudrasız Muayene Eldiveni — Vinil, 100’lü kutu

Tüm kayıtlar için eldiven modelleri listesine bakabilir, seçtiğiniz modeller için kutu ve koli teklifi isteyebilirsiniz.

Bu içerik üretici katalogları ve teknik föyler kaynak gösterilerek hazırlanır; fiyat, stok ve yetkili satıcılık iddiası içermez. Diğer konular rehberler bölümünde. Hazırlayan: Nevra Yanka, Editör. Son güncelleme: 22 Eylül 2026.